“Als ik in Frankrijk ben, moet ik me aanpassen. Maar als mijn Franse schoonfamilie hier is, lijkt dat ineens niet te gelden.” Marjanne (58) kijkt er nog altijd verbaasd op terug. Haar dochter Ella woont met haar Franse vriend Jean en hun zoontje in Bordeaux. Marjanne reist regelmatig naar Frankrijk om hen te bezoeken en heeft daar inmiddels ook een band opgebouwd met Jeans familie. Maar na een lange zomer samen in Nederland is haar enthousiasme over die familie behoorlijk bekoeld.
Een Franse liefde
Ella vertrok vijf jaar geleden voor een stage naar Bordeaux. Daar ontmoette ze Jean en het was meteen raak. “Ik vond het geweldig! Jean is echt een lieverd en ze zijn samen zo gelukkig. Inmiddels wonen ze daar, werkt Ella als docent Engels op een middelbare school en hebben ze een prachtig zoontje.”
Sinds de geboorte van haar kleinzoon reist Marjanne nog vaker naar Frankrijk. “Ik geniet ervan om bij mijn dochter en kleinzoon te zijn. En ik vind het ook gezellig dat ik de familie van Jean regelmatig zie. Het is een hechte familie. Ze komen vaak bij elkaar eten, drinken koffie of blijven gezellig borrelen.”
Alleen maar Frans
Toch merkte Marjanne vanaf het begin dat er iets was waar ze aan moest wennen. “Niemand deed moeite om Engels met mij te praten. Echt niemand. Ik spreek een heel klein beetje Frans, maar een gesprek voeren is natuurlijk iets heel anders.”
In het begin vond ze het lastig om erbij te zitten terwijl iedereen om haar heen Frans sprak. “Dan zit je daar maar een beetje te glimlachen en probeer je uit gezichtsuitdrukkingen op te maken waar het over gaat. Maar ik dacht: ach, ik ben in Frankrijk. Het is hun taal en ik ben te gast.”
Sterker nog, Marjanne besloot de uitdaging aan te gaan. “Ze vinden daar dat je je moet aanpassen aan het land waar je bent. Als je in Frankrijk bent, moet je je best doen om Frans te spreken. En eerlijk gezegd vond ik dat helemaal geen gekke gedachte. Ik kon er zelf ook nog wat van leren.”
Een maand in Nederland
Afgelopen zomer draaide de situatie om. Jean, Ella, hun zoontje en de hele Franse familie kwamen een maand lang naar Nederland. Marjanne verheugde zich enorm op hun komst. “Ik dacht: wat heerlijk dat ze hier zijn! Nu kunnen we eens uitgebreid samen zijn en kan mijn Nederlandse familie hen ook leren kennen.” Ze nodigde de familie meerdere keren uit voor etentjes en gezellige avonden. Precies zoals ze in Frankrijk ook werd ontvangen. Maar al snel merkte ze dat haar verwachtingen niet uitkwamen.
Geen woord Engels
“Ik had gedacht dat ze misschien een beetje Engels zouden spreken. Of desnoods een paar Nederlandse woordjes zouden proberen. Ik verwacht echt niet dat ze ineens vloeiend Nederlands kunnen, maar een beetje moeite doen leek me niet te veel gevraagd.”
Maar de Franse familie bleef gewoon Frans praten. Ook wanneer er Nederlandse familieleden bij waren die geen woord Frans verstonden. “Ze zaten gezellig met elkaar te kletsen, te lachen en verhalen te vertellen. En wij zaten erbij. Ik voelde me echt een buitenstaander in mijn eigen huis.”
Wat haar vooral steekt, is dat ze zelf altijd haar best doet om zich aan te passen wanneer ze in Frankrijk is. “Ik leer woordjes, probeer gesprekken te volgen en doe echt moeite om mee te praten. Maar nu ze hier waren, kwam die bereidheid totaal niet terug. En dat terwijl zij altijd benoemen hoe belangrijk ze het vinden dat Nederlanders zich aanpassen als ze in Frankrijk zijn.”
Ik vond het ronduit teleurstellend
Marjanne heeft tijdens de zomer niets gezegd. “Ik wilde de sfeer niet verpesten. Het was tenslotte gezellig bedoeld en ik wil absoluut geen ruzie met Jean of zijn familie.” Toch heeft de ervaring haar mening veranderd. “Ik vond het gewoon zo tegenvallen. Ik had gedacht dat ze het vanzelfsprekend zouden vinden om ons ook een beetje tegemoet te komen.”
Ze begrijpt best dat niet iedereen gemakkelijk Engels spreekt. “Maar je kunt toch proberen om iemand erbij te betrekken? Even iets vertalen, een vraag stellen of een gesprek voeren met de mensen die je niet verstaan. Het gaat mij niet om perfect Engels. Het gaat om de moeite.”
Met kerst weer hetzelfde?
Met kerst komt de familie opnieuw naar Nederland. Marjanne kijkt uit naar de tijd met haar dochter, schoonzoon en kleinzoon, maar ziet ook een beetje op tegen de familiebijeenkomsten. Ze wil het daarom graag met Ella en Jean bespreken. Maar hoe? “Ik wil niet dat Ella denkt dat ik haar schoonfamilie niet mag. En ik wil Jean ook niet het gevoel geven dat hij tussen zijn vrouw en zijn familie moet kiezen.”
Toch vindt Marjanne dat ze haar teleurstelling best mag uitspreken. “Als de regel is dat je je aanpast aan het land waar je bent, dan geldt dat toch ook wanneer je in Nederland bent? Of zie ik dat nou helemaal verkeerd?” Marjanne wil vooral voorkomen dat de kerstgezelligheid opnieuw wordt overschaduwd door een taalbarrière. Maar ze vraagt zich af of ze haar schoonfamilie daar nu op moet aanspreken, of het beter kan laten rusten.
Afbeelding: Artur Rekstad via Unsplash
Petra van Dorp -
Mon Dieu! Een volledig Franstalige familie die Frans spreekt en voor die paar keer dat ze ooit in Nederland zijn geen woord Nederlands (willen) spreken! Het moet niet gekker worden! En dat is dan meteen ’tussen zijn vrouw en familie moeten kiezen?’ Ga gewoon eens het gesprek aan, in het Nederlands, met je dochter. ‘Zeg, die schoonfamilie van je, zullen we afspreken dat de voertaal Engels is?’ Waarschijnlijk gaat dat toch niet gebeuren want Fransen spreken sowieso belabberd Engels, maar dan heb je het in elk geval gevraagd. Doe een stoomcursus Frans, haal je schouders er verder over op en geniet van de Kerstmaaltijd.