“Hoe kan dit nou weer zo duur zijn?” Die gedachte heb ik regelmatig als ik bij de kassa sta. Een paar boodschappen in je mandje en ineens ben je tientallen euro’s verder. Het valt me vooral op bij producten die ik regelmatig koop. En tijdens een recente vakantie in Spanje kreeg ik het gevoel dat boodschappen daar een stuk goedkoper waren. Maar waarom zijn onze boodschappen eigenlijk zo duur?
Niet alleen de producten worden duurder
Dat boodschappen duurder worden, heeft met veel meer te maken dan alleen de prijs van het product zelf. Een zak aardappelen moet worden geteeld, verwerkt, verpakt en vervoerd. Voor al die stappen zijn energie en brandstof nodig. Als gas, elektriciteit en diesel duurder worden, kunnen producenten en transportbedrijven met hogere kosten te maken krijgen. Die kosten worden uiteindelijk voor een deel doorberekend.
De oorlog in het Midden-Oosten en de spanningen rond Iran hebben dat effect opnieuw zichtbaar gemaakt. Door verstoringen rond de Straat van Hormuz stegen olie- en gasprijzen sterk. Ook transport werd duurder doordat scheepvaart met hogere risico’s en verzekeringskosten te maken kreeg.
Wat heeft Iran met mijn boodschappen te maken?
Misschien meer dan je denkt. Boeren gebruiken bijvoorbeeld brandstof voor machines en gas en kunstmest voor de productie. Vooral kunstmest is gevoelig voor de gasprijs: een groot deel van de kostprijs van bepaalde stikstofmeststoffen hangt samen met aardgas. Hogere energieprijzen kunnen daardoor uiteindelijk ook de kosten van landbouwproducten verhogen.
En dan hebben we nog het transport. Groenten uit het buitenland, koffie, cacao en allerlei andere producten leggen soms duizenden kilometers af voordat ze in onze supermarkt liggen. Duurdere brandstof en verstoorde handelsroutes kunnen de kosten daarvan verhogen.
En hoe zit het met accijns?
Ook belastingen spelen een rol bij wat we betalen, al moet je daarbij onderscheid maken tussen boodschappen en bijvoorbeeld brandstof. Op benzine en diesel zit accijns. Als de brandstofprijs stijgt, merken transportbedrijven dat en kunnen hogere vervoerskosten indirect worden meegenomen in de prijzen van producten.
In 2026 zagen we al hoe snel zo’n ontwikkeling kan gaan. Volgens het CBS was de Nederlandse inflatie in maart 2,7 procent, waarbij vooral de sterk gestegen prijzen van motorbrandstoffen een belangrijke bijdrage leverden.
Waarom leek Spanje dan zoveel goedkoper?
Tijdens mijn vakantie in Spanje viel het me echt op dat ik voor sommige boodschappen minder kwijt was. Dat gevoel is niet helemaal vreemd. Het algemene prijsniveau ligt in Spanje lager dan in Nederland, hoewel ook daar voedselprijzen de afgelopen jaren flink zijn gestegen. Het is dus zeker niet zo dat alles in Spanje goedkoper is.
Waar betaal je in 2026 relatief veel voor?
Wie de kassabon in Nederland bekijkt, ziet dat vooral een aantal producten de afgelopen jaren flink duurder zijn geworden. Koffie is een goed voorbeeld. Ook rundvlees, cacao en chocolade en boter behoorden tot de grootste prijsstijgers. Dat betekent overigens niet dat deze producten in 2026 allemaal nog steeds de grootste stijging laten zien. Voedselprijzen bewegen voortdurend mee met oogsten, grondstoffen, energie en internationale ontwikkelingen.
Ook verse groenten kunnen flink in prijs verschillen. Het CBS zag in het tweede kwartaal van 2026 bijvoorbeeld dat verse groenten gemiddeld 8,5 procent duurder waren dan een jaar eerder. Binnen die groep waren de verschillen enorm: wortelen werden maar liefst 123,4 procent duurder, terwijl uien juist 70,4 procent goedkoper werden.
Dat verklaart misschien ook waarom boodschappen doen soms zo wisselend voelt. De ene week betaal je veel voor tomaten of koffie, terwijl een ander product juist in prijs is gedaald.
Het tikt allemaal aan
Het Nibud benadrukt dat eten en drinken een belangrijke huishoudelijke uitgave vormen. Inzicht houden in wat je uitgeeft en bijvoorbeeld vooraf plannen wat je nodig hebt, kan helpen om grip te houden op je budget.
Zelf merk ik dat ik daar steeds bewuster mee bezig ben. Niet omdat ik alleen nog maar aanbiedingen wil kopen, maar omdat ik soms echt schrik van mijn kassabon. Als energie, transport, grondstoffen en belastingen allemaal invloed hebben op wat we uiteindelijk betalen, is het misschien niet zo vreemd dat die paar boodschappen ineens een behoorlijk bedrag opleveren.
Photo by Rollz International via Pexels
