De Aziatische hoornaar rukt steeds verder op in Nederland en dat zorgt voor vragen en ongerustheid. Hoe gevaarlijk is deze opvallende wesp eigenlijk? Waar bouwt hij zijn nest en wat moet je doen als je gestoken wordt? We beantwoorden tien veelgestelde vragen, zodat je weet waar je op moet letten en wanneer je in actie moet komen.
1. Wat is een Aziatische hoornaar?
De Aziatische hoornaar, die officieel ook wel de geelpoothoornaar wordt genoemd, is een wespensoort die van oorsprong uit Zuidoost-Azië komt. Het insect is groter dan een gewone limonadewesp, maar meestal kleiner dan de Europese hoornaar.
Je herkent hem aan zijn donkere, bijna zwarte lichaam, een opvallende gele band op het achterlijf en gele uiteinden aan de poten. Hij wordt regelmatig verward met andere wespen en hoornaars, dus alleen op het formaat afgaan is niet verstandig.
2. Waar komt de Aziatische hoornaar vandaan?
Zoals de naam al doet vermoeden, komt deze hoornaar oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië. In 2004 werd de soort voor het eerst in Europa vastgesteld, in Frankrijk. Vermoedelijk kwam hij daar onbedoeld terecht via internationaal transport.
Sinds 2017 wordt de Aziatische hoornaar ook in Nederland waargenomen. Inmiddels verspreidt de soort zich steeds verder over het land. Omdat hij hier weinig natuurlijke vijanden heeft en nesten moeilijk te vinden kunnen zijn, is het lastig om de verspreiding tegen te houden.
3. Hoe gevaarlijk is de Aziatische hoornaar?
Een steek is pijnlijk, maar voor de meeste mensen niet gevaarlijker dan een steek van andere wespen of hoornaars. Het is dus niet nodig om in paniek te raken wanneer je er eentje ziet vliegen.
Toch is voorzichtigheid belangrijk. Een steek kan wél gevaarlijk zijn als je allergisch bent voor insectensteken, meerdere keren achter elkaar wordt gestoken of een steek in je mond, keel of hals krijgt. Ook kan een nest gevaarlijk worden wanneer je er te dichtbij komt: de hoornaars kunnen hun nest dan fel verdedigen.
4. Waar komt de Aziatische hoornaar voor in Nederland?
De soort werd aanvankelijk vooral in het midden en zuiden van Nederland gezien, maar verspreidt zich steeds verder naar andere delen van het land. Je kunt hem zowel in landelijke gebieden als in stedelijke omgevingen tegenkomen.
De hoornaar jaagt op andere insecten en wordt daarom geregeld gezien in de buurt van bijenkasten, tuinen en plekken waar veel insecten voorkomen. Dat betekent niet dat iedere hoornaar die je ziet ook een nest in de buurt heeft.
5. Waar bouwt de Aziatische hoornaar zijn nest?
In het voorjaar begint de koningin vaak met een klein nest op een beschutte plek, bijvoorbeeld in een schuurtje, nestkast of onder een dakrand. Later kan een kolonie een veel groter zomernest bouwen, vaak hoog in een boom. Nesten kunnen echter ook op andere plekken voorkomen.
Een nest kan duizenden hoornaars bevatten. Zie je een mogelijk nest? Houd dan afstand en probeer het niet zelf weg te halen. Laat de herkenning en eventuele bestrijding over aan deskundigen.
6. Wat moet je doen als je gestoken bent?
Een steek kan pijn, roodheid, jeuk en zwelling veroorzaken. Bij een gewone steek kun je het volgende doen:
Koel de plek: gebruik bijvoorbeeld een coldpack met een doek ertussen of een koud, nat kompres.
Houd de plek schoon: maak de huid voorzichtig schoon met water en zeep.
Let op de klachten: houd in de gaten of de pijn en zwelling afnemen of juist erger worden.
Ben je meerdere keren gestoken, neem dan contact op met je huisarts of huisartsenpost. Dat geldt ook als je je zorgen maakt over de klachten.
Bel direct 112 bij ernstige benauwdheid, zwelling van de tong of keel, flauwvallen of andere tekenen van een ernstige allergische reactie. Ook bij een steek in de mond of keel is snelle medische hulp noodzakelijk. Heb je een voorgeschreven adrenalinepen voor een ernstige allergie, gebruik die dan volgens je instructies en bel daarna 112.
7. Moet je bang zijn als er eentje om je heen vliegt?
Nee, niet meteen. De Aziatische hoornaar zoekt mensen niet actief op om ze te steken. Net als andere wespen steekt hij vooral wanneer hij zich bedreigd voelt. Blijf daarom rustig, sla niet om je heen en loop rustig weg als het insect dichtbij komt.
Let vooral op wanneer je in de buurt van een nest bent. Houd minimaal vijf meter afstand en voorkom dat kinderen of huisdieren erbij kunnen komen. Hoornaars kunnen hun nest fel verdedigen als ze denken dat het gevaar loopt.
8. Wat is het verschil tussen de Aziatische en de Europese hoornaar?
De Europese hoornaar is een inheemse soort en heeft een roodbruine kop en borststuk, met aanzienlijk meer geel op het achterlijf. De Aziatische hoornaar is juist overwegend donker en heeft opvallend gele uiteinden aan de poten.
Het onderscheid is belangrijk, omdat de Aziatische hoornaar een invasieve exoot is en schade kan veroorzaken aan de biodiversiteit. Twijfel je over een insect of een nest? Maak alleen een foto als dat veilig kan en houd voldoende afstand. Ga niet proberen het dier te vangen.
9. Waarom vormt de Aziatische hoornaar een probleem voor de natuur?
De hoornaar jaagt op andere insecten, waaronder honingbijen, vliegen en andere wespen. Vooral voor bijenhouders kan dat problemen opleveren. Als er veel hoornaars bij een bijenkast jagen, kunnen honingbijen minder naar buiten vliegen om voedsel te verzamelen.
Ook andere insecten kunnen slachtoffer worden. Dat is zorgelijk, omdat veel insectensoorten al onder druk staan door bijvoorbeeld verlies van leefgebied en klimaatverandering. De Aziatische hoornaar is daarom een invasieve exoot die de Nederlandse biodiversiteit verder kan belasten.
10. Wat moet je doen als je een Aziatische hoornaar of een nest ziet?
Zie je één Aziatische hoornaar? Laat het insect met rust. Je hoeft een losse waarneming niet automatisch bij de overheid te melden. Denk je een nest te hebben gevonden, dan is het verstandig om dit te melden bij je gemeente of provincie. Welke instantie verantwoordelijk is, verschilt per locatie.
Ga nooit zelf een nest verwijderen en gebruik ook geen vallen om hoornaars te vangen. Daarmee kun je jezelf in gevaar brengen en bovendien andere, nuttige insecten doden.
De belangrijkste regel is dus: houd afstand, blijf rustig en laat deskundigen beoordelen wat er moet gebeuren. Zo bescherm je jezelf én help je voorkomen dat andere insecten onnodig worden gedood.
Afbeelding: Wikimedia Commons
