Ellen (52) heeft haar dochter jarenlang financieel geholpen. Eerst ging het om een rekening die ze niet kon betalen, later om boodschappen, achterstallige huur en onverwachte uitgaven. Ellen deed het met liefde, want ze wilde niet dat haar dochter in de problemen kwam. Maar inmiddels is het geven van geld bijna vanzelfsprekend geworden. Haar dochter vraagt steeds vaker om hulp, terwijl ze volgens Ellen zelf nauwelijks moeite doet om haar situatie te verbeteren. ‘Ik houd zielsveel van mijn dochter, maar ik kan haar problemen niet blijven oplossen. Toch voel ik me schuldig als ik nee zeg.’
Altijd klaarstaan voor je kind
Ellen heeft één dochter, de 29-jarige Sandra. Ze heeft haar alleen opgevoed nadat haar relatie met de vader van Sandra strandde. Dat was niet altijd gemakkelijk, maar Ellen heeft er alles aan gedaan om haar dochter een fijne jeugd te geven. Ze werkte hard, zorgde dat er thuis niets ontbrak en probeerde Sandra zoveel mogelijk kansen te bieden. ‘Ik heb altijd gezegd dat ze bij mij terechtkan, wat er ook gebeurt’, vertelt Ellen. ‘Als moeder wil je dat je kind gelukkig is. Natuurlijk help je haar als ze het moeilijk heeft.’
Sandra woont inmiddels op zichzelf en heeft een baan, maar financieel gaat het niet goed. Haar inkomen is niet bijzonder hoog en ze vindt het lastig om haar uitgaven onder controle te houden. In het begin hielp Ellen haar alleen bij echte noodgevallen. Als haar dochter aan het einde van de maand te weinig geld had voor boodschappen of een onverwachte rekening niet kon betalen, maakte ze wat geld over. Dat voelde voor Ellen heel vanzelfsprekend. Ze dacht dat het om een tijdelijke situatie ging en dat Sandra na verloop van tijd beter zou leren omgaan met haar geld.
Van een uitzondering naar een gewoonte
Na verloop van tijd veranderde er iets. De verzoeken om geld kwamen steeds vaker en de bedragen werden groter. Sandra vroeg of Ellen haar kon helpen met de huur, een hoge energierekening en later ook met de kosten van haar auto. Ellen stelde in het begin weinig vragen. Ze wilde niet dat haar dochter het gevoel kreeg dat ze zich voor iedere uitgave moest verantwoorden. Maar naarmate de tijd verstreek, begon ze zich af te vragen waarom Sandra telkens opnieuw in dezelfde situatie belandde.
‘Ze vertelde me dat ze krap zat, maar ondertussen kocht ze wel regelmatig nieuwe kleding en ging ze met vriendinnen uit eten. Ik gun haar echt leuke dingen, begrijp me niet verkeerd. Maar als je mij vervolgens vraagt om je huur te betalen, vind ik dat moeilijk te begrijpen.’ Toen Ellen daar voorzichtig iets over zei, reageerde Sandra gekwetst. Ze vond dat haar moeder niet begreep hoe duur het leven tegenwoordig was en dat ze niet op iedere uitgave aangesproken wilde worden.
Ellen voelde zich schuldig. Ze wilde niet dat haar dochter dacht dat ze haar veroordeelde. Daarom maakte ze het geld alsnog over. Achteraf denkt ze dat daar iets veranderde. Sandra wist inmiddels dat ze op haar moeder kon rekenen, ook als haar eigen geld op was.
Ik ben toch geen pinautomaat?
De afgelopen jaren heeft Ellen naar eigen schatting duizenden euro’s aan haar dochter gegeven. Het precieze bedrag weet ze niet. Een deel bestond uit losse overboekingen, een ander deel uit rekeningen die ze rechtstreeks betaalde. ‘Ik heb het geld nooit teruggevraagd. Dat was ook niet de bedoeling. Maar ik had wel gehoopt dat Sandra de hulp zou zien als een tijdelijke oplossing en ondertussen zou proberen meer grip op haar financiën te krijgen.’
Dat gebeurde niet. Sandra heeft nog steeds geen duidelijk overzicht van haar inkomsten en uitgaven en weet vaak pas aan het einde van de maand hoeveel geld ze tekortkomt. ‘Ik heb aangeboden om samen haar administratie door te nemen. We zouden kijken waar ze op kon besparen en of ze misschien recht had op toeslagen of andere ondersteuning. Maar daar had ze geen zin in. Ze zei dat ze al genoeg aan haar hoofd had en dat ik het allemaal veel te ingewikkeld maakte.’
Voor Ellen was dat een keerpunt. Ze merkte dat ze steeds meer moeite kreeg met de manier waarop haar dochter om hulp vroeg. Het ging niet meer om een vraag waarop ze rustig ja of nee kon zeggen. Sandra leek er inmiddels van uit te gaan dat haar moeder zou betalen. Toen Sandra onlangs opnieuw belde omdat ze geld tekortkwam, vroeg Ellen hoeveel ze nodig had en waarvoor het was. Haar dochter reageerde geïrriteerd. ‘Ze zei: “Kun je niet gewoon helpen zonder dat ik me tegenover jou moet verantwoorden?” Dat raakte me. Ik help haar al jaren. Soms heb ik het gevoel dat ik geen moeder meer ben, maar een pinautomaat.’
Nee zeggen voelt als verraad
Ellen heeft inmiddels besloten dat ze niet langer zomaar geld overmaakt. Ze wil eerst met Sandra bespreken hoe ze haar financiën structureel kan aanpakken. Als haar dochter hulp wil bij het maken van een budget of het zoeken naar passende ondersteuning, staat Ellen daarvoor open. Maar geld blijven geven zonder dat er iets verandert, wil ze niet meer. Toen ze dat vertelde, werd Sandra boos. Ze zei dat Ellen makkelijk praten had, omdat zij zelf een goed salaris verdient en geen idee heeft hoe het is om iedere maand te moeten puzzelen.
Ook verweet ze haar moeder dat ze haar liever zag worstelen dan haar even uit de brand hielp. Dat kwam hard aan. Ellen wil absoluut niet dat haar dochter iets tekortkomt. Juist daarom heeft ze haar zo vaak geholpen. Maar ze weet ook dat ze niet verantwoordelijk kan blijven voor alle financiële beslissingen die Sandra neemt. ‘Ik heb zelf ook een hypotheek, vaste lasten en kosten die steeds hoger worden. Ik wil mijn dochter best helpen als er echt iets aan de hand is, maar ik kan niet iedere maand een tekort aanvullen dat steeds opnieuw ontstaat.’
Toch knaagt het aan haar. Wat als Sandra straks haar huur niet kan betalen? Wat als ze in de schulden raakt? Ellen weet dat ze haar grenzen moet bewaken, maar vindt het moeilijk om haar dochter met problemen te zien zitten zonder meteen in actie te komen.
Kan ik haar helpen zonder haar problemen op te lossen?
Laatst vroeg Sandra opnieuw om geld. Ze had een rekening ontvangen die ze niet op tijd kon betalen en wilde weten of Ellen haar kon helpen. Ellen stelde voor om samen naar haar inkomsten en uitgaven te kijken en eventueel contact op te nemen met een instantie die advies kan geven over geldzaken. Sandra wilde daar niets van weten. Ze zei dat ze geen behoefte had aan een gesprek, maar gewoon even geholpen wilde worden. Toen Ellen weigerde geld over te maken, verbrak haar dochter boos de verbinding.
Sindsdien hebben ze weinig contact. Ellen mist haar en vindt het verdrietig dat hun relatie steeds meer om geld lijkt te draaien. Ze zou graag weer gewoon met haar dochter kunnen praten, zonder dat er aan het einde van het gesprek een verzoek om financiële hulp komt. ‘Ik wil haar niet laten vallen. Ik wil alleen dat ze zelf ook verantwoordelijkheid neemt. Ik ben bereid om met haar mee te denken en haar te helpen zoeken naar oplossingen, maar ik kan haar leven niet voor haar regelen.’
Ellen vraagt zich af of ze te streng is geworden. Misschien heeft Sandra meer steun nodig dan ze laat merken. Tegelijkertijd voelt Ellen dat ze niet op deze manier door kan gaan. Ze wil haar dochter helpen omdat ze van haar houdt, niet omdat ze bang is voor de verwijten die volgen als ze nee zegt. ‘Mijn man zegt dat ik al genoeg heb gedaan en dat ik niet verantwoordelijk ben voor de keuzes van mijn dochter. Dat weet ik rationeel ook wel. Maar het blijft mijn kind. Hoe kan ik haar met geldproblemen laten zitten zonder me daar schuldig over te voelen?’
Ellen hoopt dat Sandra uiteindelijk begrijpt dat haar besluit niet betekent dat ze niet meer om haar geeft. Ze wil er voor haar zijn, maar op een andere manier. Of haar dochter dat ook kan accepteren, weet ze niet.
Wat vind jij? Moet Ellen haar dochter financieel blijven helpen omdat je als ouder altijd voor je kind klaar wilt staan, of is het tijd dat Sandra zelf verantwoordelijkheid neemt voor haar geldzaken?
Afbeelding: Jacqui-Leigh Meyerson on Unsplash
