Helena: “Geen moeder, maar ook geen dochter meer. Hoe overleef ik Moederdag?!”

“Je hebt toch een heerlijk vrij leven?” Die opmerking krijgt Helena (48) vaak te horen. En ergens klopt het ook wel. Ze heeft een fijn appartement in Amsterdam, een vaste baan waar ze tevreden mee is en genoeg tijd voor zichzelf. In het weekend wandelt ze graag door de stad of zit ze urenlang te tekenen aan haar keukentafel. Rustig, overzichtelijk, veilig. Toch zijn er momenten waarop dat leven ineens heel leeg voelt. Vooral nu Moederdag eraan komt. “Het zit hem niet eens in cadeaus,” zegt Helena eerlijk. “Ik geef echt niet om bloemen, ontbijtjes op bed of knutselwerkjes. Maar sommige dagen maken gewoon pijnlijk duidelijk wat je níét hebt.”

Nooit stabiel en veilig genoeg

Helena kreeg geen kinderen. Niet omdat ze kinderen haat of carrière belangrijker vond, maar omdat het leven anders liep. “Ik heb altijd geworsteld met mijn mentale gezondheid. Angstklachten, donkere periodes… relaties waren daardoor ingewikkeld. Ik heb wel relaties gehad, maar nooit iets stabiels of veiligs genoeg gevoeld om aan kinderen te beginnen.” Toen ze jonger was dacht ze nog dat het vanzelf goed zou komen. “Ik dacht altijd: ooit ontmoet ik iemand, ooit komt dat gezin er wel. Maar de jaren gingen voorbij en op een gegeven moment was ik halverwege de veertig.”

Niet eerlijk

Hoewel Helena zichzelf omschrijft als bewust kinderloos, voelt dat woord soms toch niet helemaal eerlijk. “Alsof ik heel overtuigd een keuze heb gemaakt. Terwijl het ook deels gewoon het leven was dat anders liep.” Ze kijkt er met gemengde gevoelens op terug. “Ik denk niet dat ik een goede moeder was geweest toen ik jonger was. Ik had te veel onrust in mijn hoofd. Dus rationeel snap ik mijn keuze heel goed. Maar emoties zijn niet rationeel.”

Valt zwaarder

Vooral de laatste jaren merkt Helena dat het haar zwaarder valt. In haar buurt wonen veel jonge gezinnen. Overal ziet ze bakfietsen, spelende kinderen en ouders die elkaar ontmoeten op het schoolplein. “Soms voelt het alsof iedereen ergens onderdeel van is en ik ernaast sta.” Daar komt bij dat ze inmiddels in de overgang zit. “Dat maakt het confronterend. Eerst was kinderen krijgen nog iets wat theoretisch kon. Nu voelt het alsof de natuur het definitief heeft afgesloten. Dat doet meer met me dan ik had verwacht.”

Wie komt er straks?

Ze merkt dat ze zichzelf steeds vaker vragen stelt waar ze vroeger niet mee bezig was. “Heb ik de verkeerde keuze gemaakt? Had ik harder moeten vechten voor een gezin? Had ik hulp moeten zoeken toen ik jonger was?” En dan is er nog die andere angst. De toekomst. “Wie komt er straks langs als ik oud ben?” zegt ze zacht. “Mensen zeggen altijd: ‘Je weet ook niet of kinderen later langskomen.’ Dat snap ik heus wel. Maar de kans dát er iemand is, is wel groter.”

Eenzaam

Helena heeft vriendinnen zonder kinderen, maar ziet ook dat zij hun leven anders invullen. “De een heeft een hond genomen en leeft daar helemaal voor. Een ander maakt verre reizen of sport fanatiek. Iedereen lijkt zich ergens in vast te bijten. Ik voel dat niet zo sterk. Soms voelt mijn leven daardoor… stil.” Toch wil ze absoluut niet zielig gevonden worden. “Ik heb ook heel veel rust. Geen stress over co-ouderschap, slapeloze nachten of financiële zorgen rondom kinderen. Ik geniet echt van kleine dingen. Maar het bestaan kan soms ook heel eenzaam voelen.” Eén dag per jaar komt dat gevoel extra hard binnen: Moederdag.

Geen moeder, geen dochter

“Dit jaar zie ik er nu al tegenop,” vertelt ze. “Voor het eerst is mijn eigen moeder er niet meer.” Haar moeder overleed vorig jaar na een kort ziekbed. “En ineens heeft die dag helemaal geen rol meer voor mij. Ik ben geen moeder, maar nu ook geen dochter meer. Dat klinkt misschien dramatisch, maar zo voelt het wel een beetje.” Waar ze vroeger nog een bloemetje kocht of langsging voor koffie en taart, probeert ze Moederdag nu het liefst te vermijden. “Overal word je ermee geconfronteerd. Reclames, kaarten in winkels, collega’s die vertellen wat ze van hun kinderen krijgen…”

Weinig ruimte

Soms schaamt Helena zich voor haar verdriet. “Ik denk dan: waar doe ik moeilijk over? Er zijn mensen met veel grotere problemen. Maar gevoelens laten zich niet wegredeneren.” Wat haar misschien nog wel het meest raakt, is dat er weinig ruimte lijkt te zijn voor vrouwen zoals zij. “Als vrouw zonder kinderen besta je een beetje buiten het plaatje. Mensen vinden het óf zielig, óf ze denken dat je een enorm vrij en geweldig leven hebt. Maar er zit ook een hele grijze zone tussen.”

Wat als

Toch probeert Helena mild voor zichzelf te blijven. “Ik heb gedaan wat ik kon met wie ik toen was. Misschien had mijn leven er anders uitgezien als ik mentaal stabieler was geweest. Maar ik kan niet blijven leven in ‘wat als’.” Voor komende Moederdag heeft ze nog geen plan. Misschien gaat ze wandelen. Misschien zet ze haar telefoon uit en blijft ze de hele dag thuis tekenen. “Ik probeer er niet te veel over na te denken.” Maar makkelijk wordt het niet. “Het gekke is,” zegt ze tot slot, “dat ik jarenlang dacht dat ik vrede had met mijn leven zoals het is. En meestal is dat ook zo. Alleen op sommige dagen voel je ineens heel scherp welke rol je nooit hebt gekregen.”

Afbeelding: Unsplash+