Anja: “Mijn dochter ziet mij als haar moeder, oppas én hulpdienst”

Anja heeft drie kinderen. Haar oudste zoon en dochter zijn inmiddels volwassen en hebben hun leven goed op de rit. Ze hebben allebei een goede baan, een gezin en regelen hun zaken grotendeels zelf. Bij haar jongste dochter Aukje gaat dat heel anders. Zij doet regelmatig een beroep op haar moeder en lijkt er inmiddels vanuit te gaan dat Anja altijd beschikbaar is. “Ik heb Aukje vroeger misschien wel wat veel geholpen. Als ik nu zie hoeveel ze nog steeds van mij vraagt, vraag ik me af of ik haar daarmee niet te afhankelijk heb gemaakt.”

Veel hulp na de geboorte

Toen Aukje vier jaar geleden haar eerste kindje kreeg, vond Anja het vanzelfsprekend om veel te helpen. Aukje had het zwaar, haar man werkte regelmatig in het buitenland en met een baby in huis kwam ze nauwelijks aan zichzelf toe. Anja sprong bij met boodschappen, koken en oppassen. Ook als Aukje ’s avonds belde omdat ze het even niet meer zag zitten, stond haar moeder voor haar klaar.

Anja vond het heerlijk om iets voor haar dochter en kleinkind te kunnen betekenen. “Ik dacht toen echt: dit is een periode waarin ze mij nodig heeft en die gaat vanzelf weer voorbij. Ik had nooit gedacht dat mijn hulp zo’n vast onderdeel van haar leven zou worden.”

Het is nooit minder geworden

Inmiddels is het kindje vier jaar en gaat het naar school. Aukje werkt weer en haar man is veel vaker thuis. Toch blijft ze Anja voor allerlei dingen inschakelen. Ze vraagt of haar moeder even kleding naar de stomerij kan brengen, of ze boodschappen wil meenemen en of ze op haar kind kan passen.

Ook belt Aukje haar moeder regelmatig om haar hart te luchten of advies te vragen. Voor Anja voelt het alsof ze voortdurend ‘aan’ moet staan. “Het zijn niet eens altijd grote dingen, maar alles bij elkaar kost het me ontzettend veel energie. Soms gaat mijn telefoon en denk ik al: wat zal ze nu weer nodig hebben?”

Anja werkt zelf ook

Wat Aukje misschien niet goed ziet, is dat haar moeder haar eigen leven heeft. Anja werkt nog en wil na haar werk ook tijd hebben om te wandelen, met vriendinnen af te spreken of gewoon een avond niets te doen. Daarnaast wil ze graag tijd doorbrengen met haar andere kinderen en kleinkinderen. Juist dat laatste lukt steeds minder vaak. Als Anja een afspraak met haar oudste dochter heeft, kan Aukje tussendoor vragen of ze toch even kan oppassen. En als haar zoon belt om af te spreken, heeft Anja soms al zoveel energie aan Aukje besteed dat ze liever thuisblijft.

“Dat vind ik misschien nog wel het ergste. Mijn andere kinderen vragen bijna nooit iets en daardoor zie ik hen soms minder dan Aukje. Terwijl ik juist zou willen dat mijn aandacht eerlijker verdeeld is.”

Haar andere kinderen zijn zelfstandiger

Anja kan het verschil tussen haar drie kinderen steeds moeilijker negeren. Haar oudste zoon en dochter regelen hun werk, gezin en opvang zelf. Natuurlijk helpen ze elkaar binnen het gezin en soms passen opa en oma op, maar Anja krijgt niet voortdurend telefoontjes met verzoeken.

Aukje lijkt daarentegen nauwelijks te beseffen dat haar moeder ook grenzen heeft. Als Anja een keer zegt dat ze niet kan, vraagt haar dochter vaak waarom eigenlijk niet. “Het voelt soms alsof ik mezelf moet verantwoorden als ik nee zeg. Alsof mijn vrije tijd automatisch beschikbaar is zodra Aukje hulp nodig heeft.”

Heeft Anja haar dochter gepamperd?

Anja weet dat haar man een punt heeft als hij zegt dat ze dit zelf heeft veroorzaakt. Hij heeft haar in het verleden regelmatig gewaarschuwd dat ze Aukje te veel uit handen nam. Volgens hem heeft Anja haar dochter geleerd dat er altijd iemand klaarstaat om problemen op te lossen.

Toch vindt Anja het moeilijk om zichzelf daarvoor volledig de schuld te geven. Ze wilde haar dochter helpen toen die het zwaar had en zou dat zonder twijfel opnieuw doen. “Als je kind het moeilijk heeft, ga je toch niet op de bank zitten kijken hoe ze alles alleen probeert op te lossen? Ik ben haar moeder. Natuurlijk help ik.”

Maar waar ligt de grens?

Toch begint Anja zich af te vragen of helpen nog hetzelfde is als altijd beschikbaar zijn. Ze merkt dat ze vermoeid raakt en soms met tegenzin naar haar telefoon kijkt. Ze wil niet dat haar liefde voor Aukje verandert in irritatie, maar juist dat dreigt te gebeuren.

Daarom heeft ze zich voorgenomen vaker nee te zeggen. Niet meer automatisch oppassen, niet altijd boodschappen meenemen en niet midden op een werkdag de stomerij in haar planning schuiven. “Ik weet dat ik grenzen moet stellen. Maar iedere keer als ik dat probeer, ben ik bang dat Aukje denkt dat ik haar laat vallen.”

“Wat als ze het echt niet redt?”

Daar zit voor Anja de grootste twijfel. Aukje heeft inmiddels een eigen gezin en zou haar leven zelfstandig moeten kunnen organiseren. Tegelijkertijd weet Anja dat haar dochter het soms echt zwaar vindt en dat ze niet zomaar kan doen alsof haar problemen haar niets aangaan. Haar man vindt dat Anja zich daar niet verantwoordelijk voor moet voelen. Volgens hem mag Aukje best eens ervaren dat haar moeder niet altijd beschikbaar is. Anja begrijpt dat, maar vindt het moeilijk om die stap te zetten. “Wat als ik minder ga helpen en ze vervolgens vastloopt? Ik kan toch niet mijn dochter laten worstelen terwijl ik weet dat ik haar kan helpen?”

Anja weet dat er iets moet veranderen. Ze wil haar dochter niet laten vallen, maar ze wil ook haar eigen leven terug. Misschien moet ze Aukje leren dat een moeder er altijd voor je kan zijn, zonder dat ze ook altijd voor je klaarstaat. “Ik wil een lieve moeder voor haar blijven, maar ik wil niet meer haar oppas, regelaar en hulpdienst zijn. Alleen weet ik nog niet hoe ik dat moet aanpakken zonder dat onze band eronder lijdt.”

Foto door Kampus Production via Pexels