Irina heeft eigenlijk nooit discussie gehad over een smartphone. Haar dochter Eva is negen jaar en heeft er simpelweg geen behoefte aan. Ze speelt graag buiten, bedenkt de hele dag nieuwe spelletjes en kan uren bezig zijn met hutten bouwen, dansjes verzinnen of paardje spelen. “Ik vind het heerlijk om te zien hoe creatief ze is als ze gewoon lekker buiten speelt.”
Ook op school is het heel normaal dat kinderen geen smartphone hebben. De school stimuleert ouders om daarmee te wachten tot de middelbare school. Er is zelfs een soort gezamenlijke afspraak ontstaan: hoe meer ouders zich eraan houden, hoe minder kinderen het gevoel hebben dat ze iets missen.
Een nieuw vriendinnetje
Twee keer per week gaat Eva naar turnen. Daar heeft ze Lucy leren kennen, een meisje dat bij hen in de buurt woont. De twee kunnen het geweldig met elkaar vinden en spelen regelmatig bij elkaar thuis. Irina vindt het hartstikke leuk. “Ik was eigenlijk blij dat Eva zo’n leuk vriendinnetje had gevonden dat ook zo graag buiten speelt.” Maar Lucy zit op een andere basisschool. Daar wordt heel anders tegen smartphones aangekeken. Onlangs kreeg ze de oude telefoon van haar oudere zus. Niet zomaar een toestel om mee te bellen, maar een echte smartphone waarmee ze filmpjes kan kijken, apps kan gebruiken en natuurlijk ook op TikTok kan.
Ineens lag de telefoon op de trampoline
Tijdens een speelafspraak waren Eva en Lucy zoals gewoonlijk buiten. De trampoline werd gebruikt, er werd gelachen en Irina hoorde de meiden de hele tijd kletsen. Tot het ineens opvallend stil werd. Toen ze ging kijken, zag ze de twee meisjes niet meer springen. Ze lagen languit op de trampoline met hun hoofden bij elkaar en de telefoon van Lucy tussen hen in. “Ik dacht eerst nog: ach, ze zullen wel even kijken wat erop staat.” Maar het bleken filmpjes op TikTok te zijn en de meisjes waren er duidelijk helemaal door gefascineerd.
Irina besloot meteen in te grijpen. Ze vroeg Lucy vriendelijk of ze haar telefoon weer in haar tas wilde doen. In haar huis ging ze ervan uit dat kinderen tijdens het spelen gewoon speelden.
Eva schaamt zich voor haar moeder
Lucy deed zonder problemen wat Irina vroeg. Maar Eva vond het duidelijk een ander verhaal. Ze keek haar moeder aan alsof die zojuist iets verschrikkelijk gênants had gedaan. “Mammmm… laat haar.” Irina moest er bijna om lachen, maar zag ook dat haar dochter zich werkelijk schaamde. Niet omdat ze iets verkeerd had gedaan, maar omdat haar moeder een regel had gesteld die Lucy thuis blijkbaar niet kende. “Ik heb haar uitgelegd dat Lucy bij ons te gast is en dat wij nu eenmaal onze eigen afspraken hebben.” Daar leek het gesprek mee klaar. Tot Eva die avond naar bed moest.
“Maar ik wil ook een telefoon”
Tijdens het voorlezen kwam het hoge woord eruit. Eva wilde ook een telefoon. Ze had er inmiddels goed over nagedacht en kwam met een hele lijst voordelen. Ze kon dan zelf naar het dorp fietsen. Ze kon alleen naar school. Als er iets gebeurde, kon ze haar moeder bellen. En als haar moeder haar nodig had, kon ze haar altijd bereiken. “Ze had ineens allemaal redenen bedacht waarom ze een telefoon nodig had.” Irina moest toegeven dat sommige argumenten best logisch klonken. Zeker het stukje veiligheid snapte ze. Maar volgens haar betekent bereikbaar zijn niet automatisch dat een negenjarige een smartphone nodig heeft.
Want wat volgt er daarna?
Daar zit voor Irina de grootste zorg. Vandaag is het een telefoon waarmee Eva haar moeder kan bellen. Morgen wil ze misschien WhatsApp. Daarna komen TikTok, Instagram en filmpjes kijken. En voor je het weet is het toestel niet meer weg te denken uit haar dagelijks leven. “Ik ben vooral bang dat ik straks iedere dag de strijd moet aangaan over schermtijd en wat ze allemaal wel en niet mag zien.” Ze vraagt zich ook af hoe lang ze haar eigen lijn kan volhouden. Want wat als steeds meer kinderen uit de klas wél een smartphone krijgen? Wat als Eva straks de enige is?
Moet ik andere ouders aanspreken?
Irina heeft geen enkele behoefte om andere ouders te vertellen hoe ze hun kinderen moeten opvoeden. Maar ze merkt wel dat ze het jammer zou vinden als haar dochter straks buiten de groep valt omdat zij haar telefoon nog niet mag. “Kan ik andere ouders vragen hoe zij hiermee omgaan zonder dat het lijkt alsof ik vind dat zij het verkeerd doen?”
Een vriendin stelde voor om met een paar ouders uit de klas afspraken te maken. Niet verplicht, maar gewoon om te kijken of ze elkaar kunnen steunen. Want volgens haar is het voor kinderen veel makkelijker om te wachten als ze niet de enige zijn. Dat idee spreekt Irina wel aan.
Voorlopig blijft de telefoon thuis
Voorlopig verandert er niets. Eva krijgt geen smartphone voordat ze naar de middelbare school gaat. Dat besluit staat voor Irina vast. “Ik weet gewoon dat Eva zonder telefoon prima gelukkig is, want dat was ze vorige week nog.” Toch beseft ze dat het waarschijnlijk niet de laatste keer is dat ze hierover praten. De eerste telefoon van Lucy heeft iets veranderd. Eva weet nu wat er allemaal mogelijk is en heeft gezien dat sommige leeftijdsgenootjes al een eigen toestel hebben.
Irina hoopt vooral dat ze haar dochter kan blijven uitleggen waarom ze deze keuze maakt, zonder van technologie iets engs of verbodens te maken. Want uiteindelijk wil ze niet alleen dat Eva leert omgaan met een smartphone, maar ook dat ze leert dat je niet alles hoeft te hebben wat een ander heeft.
Foto door Vitaly Gariev via Pexels
Willemijn -
Een uitstekende levensles voor je dochter: je kunt niet alles (meteen) krijgen wat je hebben wil. En als Lucy komt spelen, opnieuw de telefoon in de tas. Als het merendeel van de school en de ouders zich houden aan die gezamenlijke afspraak om zo lang mogelijk te wachten, moet het ook geen probleem zijn om het moment van de telefoon uit te stellen. Je hebt altijd uitzonderingen en mensen die er anders over denken, dan verwijs je terug naar deze levensles.