In de vriendengroep van Olivia wordt flink ondernomen. Waar vroeger iedereen nog gewoon studeerde of op kantoor werkte, lijkt tegenwoordig bijna iedereen een eigen bedrijf of side business te hebben. “Het begon met één vriendin die een schoonheidssalon opende,” vertelt Olivia. “En daarna volgde de rest.” Een vriend begon een bakkerij, een andere vriendin startte haar eigen online marketingbureau en weer iemand anders ging als zzp’er aan de slag in de uitvaartbranche. “Het is echt leuk om te zien hoeveel passie mensen hebben voor wat ze doen.”
Zelf moet Olivia er eerlijk gezegd niet aan denken. Ze werkt al jaren met plezier in de kinderopvang en is daar helemaal tevreden mee. “Ik vind het juist heerlijk dat ik na mijn werk mijn laptop dicht kan klappen en klaar ben,” zegt ze lachend. “Die constante verantwoordelijkheid van ondernemen zou niks voor mij zijn.” Toch steunt ze haar ondernemende vrienden waar ze kan.
Steunen? Natuurlijk!
Ze haalt brood bij de bakkerij van haar vriend, drinkt koffie bij het koffiezaakje van ouders van school en verwees laatst nog een collega door naar haar vriendin die uitvaarten begeleidt. “Ik gun het ze echt,” zegt Olivia. “Ik vertel ook vaak over hun bedrijven aan anderen.” Maar daar lijkt het niet bij te blijven.
“Wil je even een review achterlaten?”
Steeds vaker krijgt Olivia berichtjes met de vraag of ze een review wil schrijven. “Eerst vond ik dat helemaal niet erg,” vertelt ze. “Als ik ergens echt klant ben geweest, doe ik dat met liefde.” Zo schreef ze enthousiast een review over de bakkerij van haar vriend. “Dat voelde ook oprecht. Hun broodjes zijn echt geweldig.” Maar daarna begonnen de verzoekjes steeds vreemder te voelen. “Dan krijg ik ineens de vraag of ik wil schrijven dat iemand ‘geweldig snel schakelt als online marketeer’, terwijl ik letterlijk nog nooit iets met online marketing heb gedaan.” Of een verzoek om te zeggen dat iemand “de liefste hondenuitlater van de regio” is. “Terwijl ik niet eens een hond heb.” Het voelt niet eerlijk.
Volgens Olivia wringt daar iets. “Ik snap dat reviews belangrijk zijn voor ondernemers,” zegt ze. “Maar het idee van een review is toch juist dat het echt is?” Ze vindt het prima om iemand aan te raden als ze daadwerkelijk goede ervaringen heeft. Maar een verzonnen beoordeling schrijven voelt voor haar ongemakkelijk. “Het voelt gewoon als liegen.” Toch merkt ze dat die mening niet altijd goed valt.
“Niemand komt daar ooit achter”
Laatst besloot Olivia eindelijk eerlijk te zijn tegen een vriendin die haar opnieuw om een review vroeg. “Ik zei dat ik het liever niet deed als ik geen echte ervaring had.” Ze probeerde het voorzichtig te brengen. Dat het niks persoonlijks was, maar dat ze reviews alleen wil schrijven als ze ergens daadwerkelijk klant is geweest. Maar de reactie verraste haar enorm. “Ze werd echt boos.”
Volgens haar vriendin was Olivia niet steunend genoeg. “Ze zei: ‘Iedereen helpt elkaar toch zo?’” Ook zei ze dat niemand er ooit achter zou komen dat de review niet echt was. “Dat maakte het voor mij eigenlijk alleen maar ongemakkelijker,” zegt Olivia. Wanneer wordt steunen oneerlijk? Olivia merkt dat ze sindsdien anders kijkt naar online reviews. “Je gaat je ineens afvragen hoeveel ervan eigenlijk echt zijn.”
Natuurlijk begrijpt ze dat kleine ondernemers afhankelijk zijn van zichtbaarheid en mond-tot-mondreclame. “Zeker in het begin kan een goede beoordeling echt helpen.” Maar volgens haar zit er een verschil tussen iemand steunen en dingen verzinnen. “Ik wil best een bericht delen op Instagram of iemand aanraden als ik enthousiast ben. Maar een nep-review schrijven voelt gewoon niet goed.”
Schuldgevoel
Toch blijft ze ermee worstelen. “Je wilt geen onaardige vriendin zijn.” Dat maakt het lastig. Want ondernemers steken vaak veel tijd, geld en energie in hun bedrijf. Olivia begrijpt dat ze hopen op steun vanuit hun omgeving. “En dan voelt ‘nee’ zeggen al snel alsof je iemand afwijst.” Sinds de discussie met haar vriendin merkt Olivia dat ze gespannen raakt zodra ze weer zo’n verzoek krijgt. “Ik denk dan meteen: hoe ga ik hier onderuit komen zonder gedoe?”
Sociale druk
Wat haar opvalt, is hoe normaal het blijkbaar is geworden. “In vriendengroepen wordt er bijna vanuit gegaan dat je elkaar online helpt.” Likes, shares, reviews, reacties… alles lijkt onderdeel van vriendschap te zijn geworden. “Terwijl ik vroeger dacht dat een review gewoon een eerlijke beoordeling van een klant was.” Volgens Olivia ontstaat er daardoor een vreemde sociale druk. “Je wilt loyaal zijn aan je vrienden, maar ook eerlijk blijven.” Ze voelt zich ineens streng
Soms vraagt Olivia zich af of zij misschien gewoon te moeilijk doet. “Misschien ben ik te principieel,” zegt ze twijfelend. Als iedereen het doet, waarom zou zij dan moeilijk gaan doen? Maar diep vanbinnen blijft het knagen. “Ik zou zelf als klant ook geen neppe reviews willen lezen.”
Afbeelding: Unsplash+
Joris -
Je hebt helemaal gelijk, meid!