Je staat bij de zelfscankassa, je boodschappen zijn bijna allemaal gescand en ondertussen ben je met je kinderen bezig, krijg je een telefoontje of ben je simpelweg met je hoofd ergens anders. Eén product blijft ongemerkt in je tas liggen. Een onschuldig foutje, zou je denken. Toch kan zo’n vergeten scan flinke gevolgen hebben. Wie wordt betrapt op winkeldiefstal, kan vanaf vandaag geconfronteerd worden met een bedrag van 242 euro. Maar geldt dat ook wanneer je écht per ongeluk een product niet hebt gescand?
Van 181 naar 242 euro
Wie weleens in een supermarkt komt, kent waarschijnlijk de bordjes waarop staat dat winkeldieven een bedrag moeten betalen. Jarenlang stond daar een bedrag van 181 euro op. Dat bedrag is nu verhoogd naar 242 euro.
Toch is het officieel geen boete. Het gaat om een schadevergoeding voor de winkelier. Winkels maken immers kosten wanneer personeel een vermoedelijke diefstal moet afhandelen. Denk aan de tijd die medewerkers kwijt zijn aan het aanspreken van een klant, het controleren van de boodschappen en het afhandelen van de situatie.
De verhoging komt onder meer doordat het bedrag sinds 2012 niet was aangepast. Door de stijgende prijzen vertegenwoordigde 181 euro steeds minder waarde en verloor de vergoeding volgens belangenorganisatie SODA een deel van zijn afschrikkende werking.
Maar wat als je iets écht vergeet?
Dat is precies waar het bij zelfscankassa’s ingewikkeld wordt. Want een product niet scannen betekent niet automatisch dat je juridisch een winkeldief bent.
Volgens advocaat Robin Joppen is vooral de bedoeling belangrijk. Was je van plan om het product mee te nemen zonder te betalen? Of heb je het simpelweg niet gezien?
Dat verschil is bij een zelfscan niet altijd eenvoudig vast te stellen.
Stel dat je een winkel binnenloopt, twintig boodschappen pakt en negentien producten netjes scant. Eén kleine komkommer blijft per ongeluk onder in je tas liggen. Dat is iets anders dan wanneer iemand een winkelwagentje vol boodschappen heeft en slechts voor een paar euro afrekent.
Camera’s kunnen een rol spelen
Wanneer een winkel vermoedt dat iemand bewust niet alles heeft gescand, kunnen camerabeelden worden bekeken. Daarop kan bijvoorbeeld te zien zijn dat een klant een product langs de scanner haalt, maar dat de scan niet wordt geregistreerd.
Maar ook het tegenovergestelde kan blijken.
Misschien ben je tijdens het boodschappen doen afgeleid omdat je kind ineens wegloopt. Of ben je met iemand aan het praten en heb je daardoor een product over het hoofd gezien. Zulke omstandigheden kunnen meewegen bij de beoordeling van de situatie.
Ook het soort product en de waarde ervan kunnen een rol spelen. Een klein product dat tussen andere boodschappen ligt, is bijvoorbeeld makkelijker per ongeluk te missen dan een groot pak dat duidelijk zichtbaar in je winkelwagen ligt.
Wat gebeurt er als je wordt gecontroleerd?
Word je bij de uitgang gecontroleerd en blijkt dat er een product niet is afgerekend, dan betekent dat dus niet automatisch dat je 242 euro moet betalen.
In veel situaties kan het betreffende product alsnog worden afgerekend. Zeker wanneer duidelijk lijkt dat er sprake is van een vergissing. Volgens de advocaat komen situaties waarin iemand simpelweg één product over het hoofd heeft gezien regelmatig voor.
De situatie wordt anders wanneer er aanwijzingen zijn dat iemand bewust producten niet heeft gescand.
Dan kan de winkel besluiten de schadevergoeding van 242 euro te verhalen. Een organisatie als SODA handelt dergelijke schadevergoedingen namens verschillende winkeliers en supermarkten af. SODA is geen overheidsinstantie en kan dus zelf geen officiële straf of boete opleggen.
Kan de politie erbij komen?
Ja. De schadevergoeding staat namelijk los van een eventuele aangifte.
Een winkelier kan ervoor kiezen om aangifte te doen bij de politie wanneer er volgens de winkel sprake is van diefstal. Vervolgens wordt beoordeeld wat er met die aangifte gebeurt. In sommige gevallen kan worden besloten dat er onvoldoende bewijs is of dat de zaak vanwege de geringe omvang geen verdere vervolging krijgt.
Dat betekent dus dat het betalen van 242 euro en een eventuele strafrechtelijke procedure twee verschillende zaken zijn.
Even opletten bij de zelfscan dus
De verhoging naar 242 euro betekent niet dat je voortaan voor ieder vergeten product automatisch honderden euro’s kwijt bent. Een ongelukje is juridisch iets anders dan bewust stelen.
Toch is het verstandig om bij de zelfscankassa extra goed op te letten. Controleer voordat je op ‘betalen’ of ‘doorgaan’ drukt of alles daadwerkelijk is gescand. Zeker omdat je op het scherm vaak expliciet wordt gevraagd of alle producten zijn geregistreerd.
Eén klein foutje kan namelijk voor een behoorlijk ongemakkelijk moment zorgen. En wanneer de winkel ervan overtuigd raakt dat het niet om een vergissing ging, kan het bedrag ineens een stuk hoger zijn dan de prijs van dat ene vergeten product.
Dus: altijd even je winkelwagen controleren voordat je de zelfscan verlaat. Want die ene vergeten boodschap kan je anders zomaar 242 euro kosten.
Afbeelding: Kyan Tijhuis via Unsplash
Joris -
In tegenstelling tot de titel, en zoals verderop in het artikeltje staat, géén boete maar een civielrechtelijke schadevergoeding. Waarom dan toch boete in de titel? Populisme? Clickbait?
“Controleer voordat je op ‘betalen’ of ‘doorgaan’ drukt of alles daadwerkelijk is gescand. Zeker omdat je op het scherm vaak expliciet wordt gevraagd of alle producten zijn geregistreerd”. Leuk ja, alsof iemand dan denkbeeldig de hele inhoud van de wagen naloopt, wanneer er tijdens het winkelen een handscanner is gebruikt… Koekoek.