“Mama, ik wil oma niet op mijn verjaardag.” Met die woorden kwam Kimmy laatst bij Marly op de bank zitten. Eerst dacht Marly dat haar dertienjarige dochter een grapje maakte. Oma Heleen is tenslotte haar oma en hoort al haar hele leven bij verjaardagen, feestjes en familiebijeenkomsten. Maar Kimmy meende het. “Ik wil gewoon één dag waarop ze niets zegt over mijn lichaam, mijn kleding of mijn cijfers. Is dat nou echt te veel gevraagd?”
Oma heeft altijd wel iets te zeggen
Kimmy is dertien en zit midden in een leeftijd waarin er al genoeg verandert. Haar lichaam verandert, ze wordt zelfstandiger en is steeds bewuster bezig met hoe ze eruitziet en wat anderen van haar vinden. Juist daarom komen de opmerkingen van oma Heleen steeds harder binnen. “Mijn moeder bedoelt het naar eigen zeggen allemaal goed”, vertelt Marly. “Ze zegt dat ze Kimmy wil helpen en dat je als puber ook tegen een beetje kritiek moet kunnen. Maar inmiddels is het echt een terugkerend patroon.”
Tijdens familiefeestjes maakt Heleen regelmatig opmerkingen over haar kleindochter. “Als Kimmy een stukje taart pakt, zegt ze bijvoorbeeld: ‘Zou je dat nou wel doen? Je hebt de laatste tijd al wat vollere wangen.’” Ook haar kleding ontkomt niet aan het commentaar. “Als Kimmy een kort rokje aantrekt, vraagt ze of dat niet wat te bloot is. En als ze een onvoldoende haalt, zegt ze dat ze misschien wat minder op haar telefoon moet zitten.” Volgens Marly worden de opmerkingen meestal met een lach gebracht. “En daarna zegt ze vaak: ‘Ach, oma mag dat toch zeggen?’”
Lange tijd deed Kimmy alsof het haar niets deed
Kimmy liet de opmerkingen lange tijd van zich afglijden. Ze rolde met haar ogen, maakte een grapje of liep gewoon weg. “Ik dacht eerlijk gezegd dat het haar niet zoveel kon schelen”, zegt Marly. “Ik heb ook weleens tegen haar gezegd: ‘Trek je er niets van aan.’”
Achteraf heeft Marly daar spijt van. “Ik denk dat ik te makkelijk heb gedacht dat ze het wel naast zich neer kon leggen.” Een paar maanden geleden merkte ze voor het eerst echt dat de woorden van haar oma Kimmy raakten. “Ze had een nieuwe jurk aan en stond voor de spiegel. Ze vroeg aan mij: ‘Vind je hem echt mooi?’ Natuurlijk zei ik ja. Toen vroeg ze ineens: ‘Niet te dik?’”
Marly schrok daarvan. “Ik vroeg haar waarom ze dat dacht. Toen zei ze: ‘Omdat oma straks weer zegt dat ik beter iets losser kan aantrekken.’” Dat moment is Marly bijgebleven. “Toen realiseerde ik me dat het voor Kimmy helemaal niet meer gewoon een vervelende opmerking van oma was. Ze was er rekening mee gaan houden.”
Toen kwam de verjaardag ter sprake
Kimmy is binnenkort jarig en Marly was samen met haar dochter bezig met de plannen. Er zou een feestje komen met vriendinnen en later een etentje met de familie. Tot Kimmy opeens zei: “Oma hoeft niet te komen.” Marly dacht dat ze haar niet goed had verstaan. “Ik zei: ‘Wat zeg je?’ Toen herhaalde ze het gewoon.” Kimmy barstte vervolgens in tranen uit. “Ze zei: ‘Ik wil haar gewoon niet op mijn verjaardag hebben. Ik wil één dag waarop ik niet hoef na te denken over wat ze gaat zeggen.’” Volgens Marly heeft Kimmy geen hekel aan haar oma. “Dat maakt het juist zo moeilijk. Ze houdt echt van haar. Ze wil alleen niet steeds het gevoel hebben dat ze wordt beoordeeld.”
Marly spreekt haar moeder aan
Marly besloot met Heleen te praten. “Ik heb haar verteld dat Kimmy haar liever niet op haar verjaardag wil hebben en waarom.” De reactie van haar moeder kwam hard aan. “Ze zei: ‘Wat? Waarom niet? Ik maak toch gewoon een grapje?’” Marly probeerde uit te leggen dat het voor Kimmy inmiddels helemaal niet meer als een grap voelt. “Toen zei mijn moeder: ‘Tegenwoordig kunnen kinderen ook helemaal niets meer hebben.’” Marly bleef rustig. “Ik heb gezegd dat het niet alleen om één opmerking gaat. Het gebeurt steeds opnieuw.” Maar Heleen was het daar niet mee eens. “Ze zei: ‘Dus ik mag mijn eigen kleindochter niet eens meer vertellen dat ze wat dikker is geworden?’ Ik heb toen gezegd dat ze dat inderdaad niet hoeft te vertellen.”
Heleen vindt dat Marly te beschermend is
Het gesprek liep uiteindelijk uit op een discussie. “Mijn moeder vindt dat ik Kimmy veel te veel bescherm”, vertelt Marly. “Volgens haar leert ze zo nooit omgaan met kritiek.” Maar Marly ziet dat anders. “Ik vind dat kritiek iets anders is dan steeds opmerkingen maken over iemands uiterlijk. Zeker bij een meisje van dertien.” Toch vindt ze het lastig om partij te kiezen. “Het is mijn moeder. Ze is er altijd voor ons geweest. Ze past op, komt naar sportwedstrijden en is dol op haar kleinkinderen. Ik wil niet doen alsof ze een slechte oma is.” Maar tegelijkertijd ziet ze hoeveel invloed de opmerkingen op Kimmy hebben.
Kimmy wil helemaal geen ruzie
Het opvallende is dat Kimmy zelf helemaal geen ruzie met haar oma wil. “Toen ik vertelde dat oma verdrietig en boos was, zei ze meteen dat ze dat niet wilde. Ze wil oma helemaal geen pijn doen.” Marly vroeg haar wat ze dan wél zou willen. “Toen zei ze: ‘Ik wil gewoon dat ze een keer zegt dat ze trots op me is zonder daarna te vertellen wat er beter kan.’” Die zin kwam hard binnen bij Marly. “Dat vond ik zo verdrietig. Ze vraagt eigenlijk helemaal niet zoveel.”
Afbeelding: Unsplash+
Willemijn -
Je dochter heeft groot gelijk. Wat een draak van een vrouw. Ze mag dan wel denken dat het uit goede bedoelingen is, hierop moet ze stevig gecorrigeerd worden. Ik zou er wel even een flinke ruzie voor over hebben. Hoe haal je het in je hoofd om een kind in de groei/puberteit te bekritiseren op uiterlijk en gewicht?