Anna: “Mijn dochtertje van 5 blijft maar stiekeme dingen doen”

Anna (33) is moeder van twee dochters: de vijfjarige Mila en de tweejarige Noor. Ze omschrijft zichzelf als een rustige, geduldige moeder die haar kinderen liever begeleidt dan straft. Maar de afgelopen maanden heeft ze het gevoel dat ze de controle kwijtraakt — vooral over Mila, die steeds vaker stiekem gedrag vertoont. “Het begon met kleine dingen,” vertelt Anna. “Maar nu lijkt het alsof ze bijna elke dag iets doet waarvan ze weet dat het niet mag.” Het begon allemaal onschuldig. Een koekje pakken zonder te vragen. Een stickerboek verstoppen omdat ze er eerder mee wilde spelen dan haar zusje. Maar ondertussen is het gedrag opgeschaald naar jokken, spullen verstoppen en soms zelfs haar kleine zusje knijpen als ze denkt dat niemand kijkt. “Ik maak me zorgen,” zegt Anna eerlijk. “Mila is pas vijf. Ik wil haar niet constant straffen, maar ik weet soms niet meer hoe ik dit moet aanpakken.”

Kleine overtredingen die groter werden

Anna beschrijft hoe Mila’s gedrag langzaam veranderde. “Ze was altijd al eigenwijs, maar ook lief en gevoelig. Als peuter keek ze eerst of iets wel mocht. Nu kijkt ze eerst of ik níét kijk.” Het eerste moment waarop Anna dacht dat er misschien meer aan de hand was, was een ochtend dat ze de keuken binnenkwam. “Ik hoorde geritsel. Toen ik de kast opendeed, zat Mila daar met een zak snoepjes op haar schoot. Ze schrok echt, alsof ze betrapt werd op iets ernstigs.” Anna probeert streng te zijn, maar voelt zich tegelijkertijd schuldig. “Ik zag die grote ogen en dacht: ze weet heus wel dat het niet mag. Maar ze kan de verleiding waarschijnlijk gewoon niet weerstaan.”

Het jokken

Wat Anna het meest raakt, is dat Mila steeds vaker liegt. “Vroeger kwam ze altijd eerlijk vertellen wat er was gebeurd, ook als ze fout zat. Maar nu zegt ze heel overtuigend: ‘Ik heb het niet gedaan,’ terwijl ik het soms met mijn eigen ogen heb gezien.” Zo was er een middag waarop het glas van de vaas in de woonkamer kapot op de grond lag. Anna wist dat Mila ermee had gespeeld. “Ze zei dat de wind het had gedaan. Binnen! Het was zó overduidelijk niet waar.” Anna moest haar lachen inhouden, maar tegelijkertijd wist ze: dit is niet goed.

Kleine zusje Noor

Het moeilijkste voor Anna is het gedrag tegenover haar jongere dochter. “Noor is twee en kijkt enorm tegen Mila op. Ze volgt haar overal. Maar Mila lijkt dat soms irritant te vinden.” Anna heeft een paar keer gezien hoe Mila Noor snel in haar arm kneep of haar omduwde als ze te dichtbij kwam. “En altijd kijkt ze eerst of ik het zie. Dat maakt het voor mij nog lastiger. Ze wéét dat het niet mag, maar ze doet het toch.” Anna benadrukt dat Mila nooit echt hardhandig is, eerder gefrustreerd. “Maar Noor begrijpt dat niet. Die begint meteen te huilen. En ik sta dan tussen twee kindjes in: één die pijn heeft en één die zich schaamt.”

De twijfelende moeder

Anna noemt zichzelf geen perfecte moeder — maar wel één die altijd haar best doet. “Ik wil geen autoritaire ouder zijn. Ik geloof in praten, uitleggen, ruimte geven. Maar soms werkt dat gewoon niet.” De vraag die nu steeds vaker bij haar opkomt is of ze professionele hulp moet inschakelen. “Ik heb op forums gekeken, met andere moeders gesproken, en iedereen zegt wat anders. De een vindt dat ik strenger moet zijn, de ander vindt dat ik juist milder moet reageren.” Wat haar het meest onzeker maakt, is dat Mila slim en gevoelig is. “Als ik te hard ben, trek ik haar misschien in haar schulp. Maar als ik te zacht ben, blijft het gedrag doorgaan.”

Stress in huis?

Anna vraagt zich af of Mila’s gedrag misschien komt door veranderingen thuis. “Noor wordt ouder en vraagt meer aandacht. Ik werk sinds kort meer uren. Misschien voelt Mila zich minder gezien dan voorheen.” Soms probeert ze op zulke momenten extra tijd met Mila door te brengen. “Een spelletje, even knuffelen, samen tekenen. Dat werkt vaak… voor even.” Maar daarna gebeurt er weer iets stiekems. Een snoepje dat ineens ontbreekt. Een potlood dat verdwenen is en later onder Mila’s bed wordt gevonden. “Het voelt soms alsof ik in een soort detectivefilm zit.”

Reacties van anderen

Anna bespreekt haar zorgen soms met haar moeder en schoonzus. “Mijn moeder zegt dat het een fase is. Dat veel kinderen dit doen rond hun vijfde. Dat ze grenzen testen. Maar ik voel dat het bij Mila iets sterker speelt.” Haar schoonzus heeft een andere mening. “Die vindt dat ik Mila te weinig discipline bijbreng. Zij heeft drie kinderen en zegt altijd: ‘Je moet dit gedrag meteen afkappen, anders wordt het alleen maar erger.’ Maar dat voelt niet als mijn manier van opvoeden.”

Twijfel over professionele hulp

Anna googelt regelmatig termen als ‘stiekem gedrag kind 5 jaar’ en ‘kleuter die blijft liegen’. “Soms lees ik dingen waardoor ik gerustgesteld ben. Soms dingen waardoor ik nog meer ga twijfelen.” Ze overweegt om een afspraak te maken bij het consultatiebureau of een kinderpsycholoog. “Maar ik voel me ook een beetje falen. Alsof ik het niet alleen kan oplossen.” Het idee dat haar dochtertje misschien worstelt met emoties, impulsen of jaloezie, maakt haar verdrietig. “Ze is zo lief als ze zichzelf is. Maar als ze stiekem doet, herken ik haar bijna niet.”

Wat nu?

Voorlopig probeert Anna rustig te blijven en consequent te reageren — zonder streng te worden. “Ik leg uit waarom iets niet mag. Ik vertel haar dat jokken het alleen maar moeilijker maakt. En dat ze altijd bij mij terecht kan, ook als ze iets fout heeft gedaan.”