Paulien (42) zorgt fulltime voor haar man, Christof, die sinds een heftig auto-ongeluk invalide is. “Het leven zoals wij dat kenden, bestaat niet meer,” zegt ze. Hoewel er dagelijks een verpleegkundige en iemand van de thuiszorg langskomt, blijft de zorg zwaar. “Niet alleen moet ik hem helpen met alles, van wassen tot aankleden, ook de emotionele band die er ooit was, is weg.” Waar ze vroeger gelijkwaardig waren, konden sparren, intiem zijn en leuke dingen doen, is nu niets daarvan over. “Er is niks van ons huwelijk over. Soms voel ik me helemaal geen man en vrouw meer, gewoon twee mensen die verplicht samenwonen.”
Lijdende mantelzorg
De mensen om Paulien en Christof heen zijn lief en meeleven. “Iedereen zegt: ‘Wat knap hoe je al jaren zorgt voor hem, zo volhoudt.’ Maar eerlijk? Ik durf bijna niet te zeggen dat het niet als liefdevolle mantelzorg voelt. Het is een lijdensweg.” De constante zorg eist zijn tol. “Soms vraag ik me af hoe ik dit tot het einde van ons leven ga volhouden. Het voelt als een eindeloze marathon, zonder finish.” Paulien probeert te relativeren, maar het schuldgevoel knaagt. “Ik zou dankbaar moeten zijn dat ik er voor hem kan zijn, maar ik voel me uitgeput. En dat schaam ik me voor.”
Verlies van intimiteit
Christof is afhankelijk geworden, niet alleen fysiek maar ook emotioneel. “Waar we vroeger konden lachen, sparren en praten, voel ik nu een muur tussen ons,” zegt Paulien. Het lichamelijke contact, de intimiteit, is verdwenen. “Hij heeft zijn emoties ook anders leren kanaliseren, maar ik mis hem. Niet hem als patiënt, maar hem als echtgenoot.” Ze voelt zich soms meer verpleegster dan partner. “Het klinkt misschien hard, maar zo voelt het.”
Ontmoeting met Lieuwe
Op haar werk ontmoette Paulien Lieuwe. “Het klikte meteen. Hij is intelligent, attent en begrijpt me op een manier die ik al jaren niet ervaar.” Ze raakten tot over hun oren verliefd en starten een stiekeme relatie, al een paar maanden lang. Lieuwe is ook getrouwd, dus geheimhouding is essentieel. “We weten allebei dat het fout is, maar soms voelt het als ademhalen. Even leven in een andere realiteit, waar ik niet alleen zorg en zorgen heb.”
Dromen en schuldgevoel
Die gevoelens roepen schuld op. Paulien schaamt zich voor haar dromen dat Lieuwe bij zijn vrouw zou weggaan en dat zij Christof zou verlaten. “Het zijn gedachten waar ik mezelf bijna dagelijks op betrap.” Toch voelt ze een diep recht op geluk. “Wie zegt dat ik dat niet mag hebben? Wie zegt dat ik mijn leven volledig moet opofferen zonder dat er iets voor mij overblijft?” Het conflict tussen loyaliteit, liefde en verlangen is constant aanwezig. “Ik kan bijna niet hardop zeggen wat ik voel, omdat ik bang ben dat mensen me veroordeelden als slecht of egoïstisch.”
De uitputting
Paulien probeert structuur te vinden in haar dagen. “De thuiszorg helpt, maar ik moet altijd aanwezig zijn, altijd alert.” Het werk is zwaar, zowel fysiek als emotioneel. “Je bent continu bezig met plannen, zorgen en anticiperen. Ik heb nauwelijks momenten dat ik alleen ben, dat ik iets voor mezelf kan doen.” Ze merkt dat het haar verandert. “Ik ben sneller geïrriteerd, vermoeider en emotioneler dan vroeger. Ik had nooit gedacht dat mantelzorg zo zwaar kon zijn.”
De emotionele kloof
Het contact met Christof voelt vaak functioneel. “Het is een samenwerking geworden, geen partnerschap. We praten over zijn medische situatie, over afspraken en medicijnen. Over mij, over mijn leven, onze gevoelens? Dat is er nauwelijks.” Paulien voelt zich geïsoleerd, terwijl ze altijd dacht dat hun huwelijk een team was. “Dat gevoel van gelijkwaardigheid is verdwenen. En dat doet pijn, elke dag.”
De worsteling
Paulien erkent dat ze bepaalde keuzes zelfs heeft gemaakt. “Ik ben bij Christof gebleven omdat ik hem liefheb, omdat we getrouwd zijn, omdat ik het juiste wil doen.” Maar tegelijk voelt ze dat die keuzes haar beperken. “Het liefste wil ik iemand vinden die me ziet, die me waardeert als vrouw en mens, niet alleen als mantelzorger.” Ze probeert haar gevoelens te accepteren zonder zichzelf te veroordelen. “Het is menselijk om geluk te zoeken, ook als je verantwoordelijkheden zwaar wegen.”
Hoop en dilemma
Paulien weet dat ze niet alleen is, maar voelt zich vaak eenzaam. “Iedereen denkt dat mantelzorg een vorm van liefde is, maar soms voelt het alleen als overleven.” Haar relatie met Lieuwe is een tijdelijke ontsnapping. “Het is niet de echte oplossing, dat weet ik. Maar het laat me voelen dat ik nog kan leven, nog kan verlangen, nog kan dromen.” Ze is op een punt gekomen waarop ze zichzelf serieus moet nemen. “Ik moet nadenken over wat ik nodig heb, wat mij gelukkig maakt. Want als ik dat negeer, verlies ik mezelf volledig.”
Afbeelding: Freepik
Joris -
“Iedereen noemt het mantelzorg, maar ik ben gewoon uitgeput”. Het een sluit het ander ook niet uit, he? Gelukkig heb je nog genoeg erergie voor een affaire (wat ik overigens compleet begrijp, als je behalve zorgen niets meer aan je eigen partner hebt – maar je kunt er ook eerlijk over zijn).