Toen Els (68) voor het eerst oma werd, voelde ze zich de gelukkigste vrouw op aarde. Haar kleindochter Sophie, nu dertien jaar oud, bracht zoveel vreugde in haar leven dat ze zich niets mooiers kon voorstellen. Maar inmiddels merkt Els dat er iets aan het veranderen is. Sophie spreekt steeds vaker Engels tegen haar – en dat doet pijn.
In het Engels
“Het begon onschuldig,” vertelt Els. “Sophie is geboren in Engeland, haar vader komt daar vandaan. Toen ze drie jaar oud was, zijn ze naar Nederland verhuisd. Inmiddels wonen ze hier al acht jaar. In het begin mengde ze Nederlands en Engels door elkaar, maar nu, nu ze op een internationale school zit, praat ze bijna alleen nog Engels. Als ik haar iets vraag, antwoordt ze me gewoon in het Engels.” Els slikt hoorbaar als ze verder vertelt. “Dan vraag ik: ‘Sophie, heb je zin in een koekje?’ en dan zegt ze: ‘Yes please. Thank you grandma.’ Soms corrigeer ik haar en vraag ik of ze het in het Nederlands kan zeggen, maar vaak lijkt ze dat gewoon te vergeten. Het voelt alsof haar Nederlands steeds slechter wordt, terwijl ze hier toch al zo lang woont.”
Goed voor haar
De moeder van Sophie, Els’ dochter Marieke, ziet het probleem niet zo. “Marieke vindt het juist fantastisch dat Sophie zo goed Engels spreekt. Ze zegt dat het belangrijk is voor haar toekomst en dat ze er later voordeel van heeft. Natuurlijk snap ik dat, Engels is belangrijk. Maar ik ben haar oma, en ik wil gewoon dat we in het Nederlands kunnen praten. Ik voel me soms buitengesloten in mijn eigen familie.” Els merkt dat ze er weinig begrip voor terugkrijgt. “Als ik erover begin, zegt Marieke: ‘Mam, wees blij dat ze tweetalig is en een groot internationaal netwerk opbouwt, dat is toch geweldig!’ Maar het voelt voor mij niet als tweetalig. Het voelt alsof Nederlands steeds verder naar de achtergrond verdwijnt.”
Eigen taal
Els benadrukt dat ze Sophie niet wil tegenhouden in haar ontwikkeling. “Ik ben trots dat ze slim is en vloeiend Engels spreekt. Maar tegelijkertijd doet het pijn dat ze zich van mij verwijdert. Ik wil geen Engelse oma zijn. Ik wil gewoon oma Els zijn, die Nederlandse spelletjes speelt en verhalen vertelt in onze eigen taal.” Soms probeert Els er een spelletje van te maken. “Als Sophie in het Engels antwoordt, vraag ik haar: ‘En hoe zeg je dat in het Nederlands?’ Soms lacht ze dan en doet ze mee, maar steeds vaker rolt ze met haar ogen. Ze zegt dat ze zich beter kan uitdrukken in het Engels.”
Afstand
De taalbarrière zorgt ervoor dat Els bang is om haar speciale band met Sophie kwijt te raken. “We wonen vlak bij elkaar en zien elkaar vaak, maar toch heb ik soms het gevoel dat er een afstand groeit. Het is alsof we elkaars taal steeds minder spreken – letterlijk én figuurlijk.” Ook merkt Els dat ze zich minder vrij voelt in gesprekken. “Soms durf ik bepaalde onderwerpen niet eens aan te snijden, omdat ik bang ben dat ik haar Engels niet goed genoeg begrijp. Dan voel ik me dom, en dat is geen gevoel dat je bij je kleinkind wil hebben.”
Nederlands gaat achteruit
Wat Els het meeste zorgen baart, is dat Sophie’s Nederlands niet beter wordt, maar juist slechter. “Toen ze net in Nederland woonde, praatte ze veel Nederlands met vriendinnetjes uit de buurt. Maar nu zit ze al jaren op een internationale school en hoor ik dat haar Nederlands achteruitgaat. Ze maakt fouten die een kind van dertien niet zou moeten maken. Dat is toch jammer, want ze woont hier en dit is haar thuis.”
Reacties uit haar omgeving
In haar vriendinnenkring merkt Els dat meer grootouders dit herkennen. “Een vriendin van me heeft ook kleinkinderen die Engels boven Nederlands verkiezen. Het lijkt iets van deze tijd, met al die internationale scholen en Engelse filmpjes op TikTok en YouTube. Maar ik vind het moeilijk om me daarbij neer te leggen. Ik wil gewoon dat mijn kleindochter ook trots is op onze taal.”
Wil je begrijpen
Els is vooral bang dat ze op een dag niet meer echt met Sophie kan praten. “Ik wil dat ze altijd alles met me kan delen. Maar als ze straks volwassen is en nog meer Engels praat, ben ik bang dat ik er niet meer bij hoor. Ik wil niet dat ze zich eerder tot haar Engelse vader of internationale vrienden wendt omdat dat makkelijker voor haar is. Ik wil dat ik ook een plek houd in haar wereld.” Laatst probeerde Els voorzichtig haar gevoelens met Sophie te delen. “Ik zei: ‘Ik vind het fijn als je Nederlands met me praat, want dan kan ik je beter begrijpen.’ Ze keek me aan en zei: ‘Oké oma, maar ik voel me prettiger bij Engels.’ Ik wist even niet wat ik moest zeggen. Het was eerlijk, maar ook pijnlijk.”
Tussen trots en verdriet
Els voelt zich verscheurd tussen trots en verdriet. “Aan de ene kant ben ik blij dat Sophie zo’n slimme meid is, die zich overal kan redden. Aan de andere kant voel ik me machteloos. Ik wil geen strijd voeren met een taal. Ik wil gewoon oma zijn.” Ze denkt erover om zelf Engelse lessen te nemen. “Misschien helpt dat, misschien begrijpt Sophie dan dat ik moeite doe om haar wereld te volgen. Maar eigenlijk wil ik dat ze ook mijn wereld blijft zien – de wereld van oma, in het Nederlands.”
Afbeelding: Freepik
Diana -
Ik vind ook dat je kleindochter haar Nederland op peil moet houden. Ze woont tenslotte hier in Nederland en haar oma vind het lastig. Oma hoeft zich niet aan te passen. Je moet je hier ook kunnen redden met de taal in het land waar je woont. Zelf vind ik het ook bloed irritant om in winkels en restaurants in het Engels aangesproken te worden. Als je hier woont en werkt dien je Nederlands te spreken.