Heerlijk lezen, maar met de kerk over mijn schouder

turks-fruit.jpg
“Je verleest je verstand”, zei mijn moeder wel eens tegen mij. Naast het vele buitenspelen mocht ik graag lezen, heel veel lezen. Ik denk, dat dit voortkwam uit een honger naar een breder levensbeeld. Vanaf mijn zevende jaar wist ik immers, dat ik, later als ik groot was, niet het leven zou gaan leiden, dat de moeders in mijn omgeving toen leidden. ’s Morgens ontbijt maken en iedereen uitzwaaien en dan met Moeders wil is wet, de melkboer op de trap en de zwabber thuis achter blijven. Al jong had ik het gevoel dat ik daarvoor niet op de wereld was gekomen.

In mijn verzuilde jeugd ging ik altijd naar de katholieke bibliotheek. Die was niet zo groot, dicht bij de kerk en in een mooi pand aan het water. Als ik de meisjesboeken van mijn leeftijd uit had, dan ging ik verder met de jongensboeken. Want ook Arendsoog heb ik uitgebreid gelezen.

Op de middelbare school werd het in het begin wat lastiger. Maar zodra de echte literatuurlijsten begonnen, kreeg ik de smaak weer meer dan te pakken. Die 30 boeken Nederlands en 15 boeken Engels heb ik dan ook echt allemaal gelezen en voorzien van mooie uittreksels in 2 met zorg uitgekozen schriftjes waar vriendinnen en familie nog lang profijt van hadden.

Door de boekbesprekingen in de klas ging de wereld nog verder voor me open. Ik zie me nog die vrijdagavond terugkomen van de bibliotheek (die inmiddels gecombineerd was met de Openbare bibliotheek). Helemaal zin om te lezen had ik. Want ik had De avonden van Gerard van het Reve en Turks fruit van Jan Wolkers veroverd. Beide boeken kende ik al van de boekbesprekingen, maar ik wilde ze ook zelf lezen.

Toen ik de vijf trappen naar ons huis was opgelopen, kwam ik gemotiveerd binnen. Niet vermoedend wat me te wachten stond. Ik kom uit een rooms rood nest en had nooit de beperking gevoeld om iets te lezen of te bespreken. Ik had wel al door dat bepaalde onderwerpen als samenwonen, seks voor het huwelijk voor een meisje en meer van dat soort zaken bij mij anders leefden dan bij mijn ouders. Naar mijn idee kreeg ik bij deze onderwerpen te maken met de dubbele moraal van mijn vader en de preutsheid van mijn moeder, die tijdens haar Ulo internaat bij de nonnen verder gevoed was.

Niets vermoedend toonde ik trots mijn boeken uit de bibliotheek. Deze boeken, waren namelijk al steeds uitgeleend en nu had ik ze allebei veroverd! Mijn vader was in mijn herinnering niet thuis, mijn moeder wel. Zij werd, voor mij uit het niets, helemaal woedend. Waar ik die “vuiligheid” vandaan had, dat wilde ze niet in haar huis hebben. Ik begreep er niets van. Dat waren gewoon literatuur boeken met een verhaal, dat me aansprak. In Turks fruit kwam wat seks voor, maar bij de zakdoeken van mijn vader lagen toch ook de pillen van mijn moeder en bij de pyjama’s De lach, die met vrienden geruild werd?

Ik begreep er niets van. Had er ook geen ruzie voor over. Er waren voldoende boeken, waar ze niets van af wist en die ook goed en modern waren. Want ik heb in die tijd in alle rust een werkstuk gemaakt over het werk van Hugo Claus, Cider voor arme mensen van Hella Haasse voor mijn lijst gelezen en W.F. Hermans was een van mijn favorieten.
 
Van de week las ik op de voorpagina van De Gooi- en Eemlander dat die katholieke boekcensuur, waar ik last van had, al in 1970 was opgeheven. Die opheffing heeft mijn moeder blijkbaar toen niet ondersteund.

Kerensa van der Douw
Lees ook: http://levenvankerensa.blogspot.com

Deze boeken bestellen bij Bol.com

Turfs Fruit, Jan Wolkers, ook digitaal
De avonden, Gerard Reve
Cider voor arme mensen, Hella Haasse


Reageer ook